ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), silahlı kuvvetlerin tarihinde ilk kez insansız Deniz Aracı (İDA) ile bir savaş operasyonunda saldırı silahı olarak kullandığını açıkladı. Saronic yapımı üç Corsair insansız gemisi, 12 Temmuz’da İran’ın Bandar Abbas Deniz Üssü’ndeki denizaltı ve gemi bakım tesisini vurdu.
CENTCOM, Pazartesi günü sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada saldırının, ABD güçlerinin “onlarca” İran hedefine yönelik bir dizi vuruşu sırasında gerçekleştiğini bildirdi. Komutanlık, operasyonun İran’ın ticari gemilere saldırma kabiliyetini zayıflattığını belirtti.
Açıklamada, “Dün, CENTCOM güçleri çok sayıda tek yönlü saldırı amaçlı insansız deniz aracı kullanarak İran’daki bir denizaltı ve gemi bakım tesisini başarıyla vurdu,” denildi. “Üç adet Corsair insansız deniz aracı, Bandar Abbas Deniz Üssü’ndeki limanı vurdu; bu, Amerikan kuvvetlerinin deniz insansız araçlarını savaş operasyonlarında ilk kez kullandığı an oldu.”
Saldırı, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın kontrolü üzerinden tırmanan çatışmaların en yoğun döneminde geldi. Başkan Donald Trump, stratejik boğazı ele geçirmek ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamak istediğini açıklamıştı. İran ise sallantılı ateşkesin giderek çözülmesiyle birlikte bölgedeki birkaç Arap ülkesine yönelik saldırılarını sürdürüyor.
Test biriminden operasyonel yeteneğe
Bandar Abbas saldırısı, ABD Donanması’nın insansız deniz araçlarının muharebe ortamında giderek daha geniş bir rolde kullandığını gösteren son örnek oldu. Geçen ay bir Saronic Corsair, İran tarafından düşürülüp Umman Körfezi’ne inen bir ABD Ordusu AH-64 Apache helikopterinin mürettebatını kurtarmıştı. Söz konusu operasyon, personel kurtarmada bir insansız yüzey gemisinin kullanıldığı bilinen ilk örnek olarak kaydedildi.
CENTCOM sözcüsü YüzbaşıTim Hawkins, kurtarmayı ABD 5. Filosu’na bağlı 59. Görev Gücü’nün işlettiği bir Corsair’in gerçekleştirdiğini doğrulamıştı. Hawkins, “Görev gücü, Mart ayı sonlarında bu insansız gemileri harekât bölgesinde kullanmaya başladı,” demişti.
2021’de kurulan 59. Görev Gücü, Orta Doğu’daki günlük deniz operasyonlarına yeni insansız ve yapay zeka yeteneklerini entegre etmekle görevli bir test birimidir. Uzmanlara göre birim, bu teknolojileri artık daha geniş ölçekte operasyonel hale getiriyor. Saldırı rolündeki USV’ler, açık deniz ve kıyı hedeflerine yönelik vuruşlarda uçak ve mürettebat üzerindeki yükü azaltarak düşmanın savunma planlamasını karmaşıklaştıran yeni bir kinetik vektör sağlıyor.
Diğer cephelerden ‘ödünç alınan’ taktikler
Kamikaze insansız deniz araçları muharebede kullanımı yeni değil. Ukrayna, Karadeniz’de Rus Donanması’na karşı Magura serisi başta olmak üzere insansız su araçlarını yıkıcı biçimde kullanmış; bu saldırılar Rusya’nın Kırım’daki deniz kuvvetlerini büyük ölçüde tahliye etmesine yol açmıştı. Yemen’deki Husi güçleri ise patlayıcı yüklü İDA taktiğinde öncü olmuş; ilk büyük örnek Ocak 2017’de bir Suudi fırkateynine düzenlenen saldırıyla kaydedilmişti.
Analistlere göre ABD’nin bu yeteneği devreye alması, sadece Orta Doğu için değil, Pasifik dahil diğer olası çatışma bölgeleri için de bir emsal oluşturuyor. Pentagon’un İran’ın Shahed-136 modelinden esinlenen tek yönlü saldırı insansız hava araçlarını benimsemesinin ardından gelen bu adım, ABD’nin diğer cephelerdeki silah gelişmelerine yetişme çabası olarak değerlendiriliyor.
Trump: ‘Boğazın koruyucusu olacağız’
Trump, Fox News’e verdiği demeçte İran’a yönelik saldırıları savundu. “Dün gece onlara çok sert vurdum. Ne zaman bir insansız hava aracı gönderseler, sert karşılık veriyoruz,” dedi. Başkan, taraflar arasında bir anlaşma bulunduğunu ancak İran’ın bunu bozduğunu öne sürerek, “Boğazı elimizde tutacağız ve muhtemelen orayı biz yöneteceğiz. Boğazın koruyucusu olacağız,” ifadelerini kullandı.
ABD ile İran, 17 Haziran’da 14 maddelik bir Mutabakat Zaptı imzalamış ve ateşkesi 60 gün uzatmıştı. Belge; bölgesel çatışmaların sona ermesi, İran’ın nükleer silah programından vazgeçmesi, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin normalleşmesini öngörüyordu. Ancak boğazın kontrolü kısa sürede en büyük gerilim noktasına dönüştü. İslam Devrim Muhafızları Ordusu (İDMO) boğazı kontrol ettiğini iddia etmeyi sürdürüyor.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koyduğunu ve sevk edilen tüm yüklerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı. Başkan, “ABD bundan böyle ‘Hürmüz Boğazı’nın Koruyucusu’ olarak anılacaktır” ifadesini kullandı.
CENTCOM’un daha sonra yayımladığı görüntülerde, Corsair’lerden birinin Ghadir sınıfı dizel-elektrikli minyatür bir denizaltı olduğu değerlendirilen hedefe saldırdığı görülüyor. ABD güçleri, Mart ayında da bir AGM-114 Hellfire füzesiyle benzer bir Ghadir sınıfı denizaltıyı batırmıştı. Önceki tahminler, İran’ın bu sınıftaki filosunu 16 ila 20 gemi arasında gösteriyordu.
