ABD, Güney Çin Denizi’nde artan gerilime karşı Filipinler’e daha fazla yüksek teknolojili füze sistemi konuşlandırmayı planlıyor. Washington ve Manila yönetimleri, Çin’in bölgede yürüttüğü “yasadışı, zorlayıcı ve saldırgan faaliyetleri” kınayarak savunma iş birliğini genişletme kararı aldı.
ABD ve Filipinler yetkilileri, Pazartesi günü Manila’da düzenlenen yıllık güvenlik görüşmelerinde siyasi, ekonomik ve askerî iş birliğinin artırılması konusunda mutabakata vardı. Salı günü yayımlanan ortak açıklamada; ortak tatbikatların genişletileceği, Filipinler ordusunun modernizasyonuna destek verileceği ve ABD’nin gelişmiş füze ile insansız sistemlerinin konuşlandırılmasının artırılacağı belirtildi.
Taraflar ayrıca, Güney Çin Denizi’nde seyrüsefer ve üst uçuş özgürlüğünün korunmasına yönelik kararlılıklarını yineledi.
Çin’den Tepki: “Bölgesel İstikrara Tehdit”
Pekin yönetimi, 2024 yılında Filipinler’in kuzeyine konuşlandırılan Typhon orta menzilli füze sistemi ve geçen yıl yerleştirilen gemi savar füze rampaları nedeniyle defalarca endişesini dile getirmişti. Çin, bu sistemlerin bölgesel istikrara zarar verdiğini savunarak Filipinler’den füze fırlatıcılarını geri çekmesini talep etti. Ancak Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. liderliğindeki yönetim bu talebi reddetti.
Ortak açıklamada iki ülke, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki “yasadışı, zorlayıcı, saldırgan ve aldatıcı faaliyetlerini” kınadıklarını ve bu durumun Hint-Pasifik bölgesindeki ekonomik istikrara zarar verdiğini vurguladı.
Hangi Füze Sistemleri Konuşlandırıldı?
Filipinler’in Washington Büyükelçisi Jose Manuel Romualdez, ABD ve Filipinli savunma yetkililerinin bu yıl “geliştirilmiş” tipte ABD füze sistemlerinin konuşlandırılma ihtimalini değerlendirdiğini açıkladı. Romualdez, Associated Press’e verdiği demeçte sistemlerin ileri teknolojiye sahip olduğunu ve Filipinler’in gelecekte benzer kabiliyetleri edinmeyi hedeflediğini söyledi.
ABD Ordusu tarafından Nisan 2024’te Luzon bölgesine konuşlandırılan Typhon sistemi Standard Missile-6 (SM-6) ve Tomahawk Land Attack Missile fırlatma kapasitesine sahip.
Tomahawk füzeleri yaklaşık 1.600 kilometre menzile ulaşabiliyor; bu da Çin ana karasının bazı bölgelerini Luzon’dan erişilebilir hâle getiriyor.
ABD Deniz Piyadeleri ayrıca, Navy Marine Expeditionary Ship Interdiction System (NMESIS) adlı gemi savar füze sistemini Filipinler’in en kuzeyindeki Batanes eyaletine konuşlandırdı. Bu sistem, Tayvan’ın güneyindeki stratejik Bashi Kanalı’nı kontrol eden konumda yer alıyor.
Bashi Kanalı; ABD ve Çin arasında olası bir kriz durumunda kritik öneme sahip, yoğun ticaret ve askerî geçişlerin yaşandığı bir deniz koridoru olarak öne çıkıyor.
Caydırıcılık Mesajı
Filipinli yetkililer, konuşlandırmaların herhangi bir ülkeye karşı düşmanca bir adım olmadığını vurguluyor. Romualdez, “Bu tamamen caydırıcılık amaçlıdır” ifadesini kullandı.
Ancak son yıllarda Çin ve Filipinler sahil güvenlik unsurları arasında tartışmalı sularda yaşanan gerilimlerin artması, bölgedeki askerî dengelerin daha da hassas hâle gelmesine yol açıyor. Vietnam, Malezya, Brunei ve Tayvan da Güney Çin Denizi’ndeki egemenlik ihtilaflarına taraf ülkeler arasında bulunuyor.
