ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetimi, Kongre’deki bazı üyelerin itirazlarına karşın, Türkiye’nin Milli Muharip Uçağı KAAN’da kullanılacak General Electric (GE) yapımı F110 jet motorlarının satışını ilerletmeye hazırlanıyor. Reuters’ın konuya yakın 4 kaynağa dayandırdığı habere göre, değeri 700 milyon doları aşan paket, 7-8 Temmuz’da Ankara’da yapılacak NATO liderler zirvesi öncesinde atılan önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Kaynaklar, kimliklerini açıklamamak koşuluyla konuştu. Bir kaynak, paketin değerinin 700 milyon doların üzerinde olduğunu belirtti.
Gelişme, Trump’ın aynı gün Beyaz Saray’da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşmede Türkiye’nin F-35 ve motor taleplerine olumlu sinyaller vermesiyle aynı döneme denk geldi. Trump bir muhabirin, Ankara’ya jet motoru ve F-35 satışı konusunda “güzel haberlerle gidip gitmeyeceği” yönündeki sorusunu yanıtladı. Trump, “Sanırım öyle yapacağım. Türkiye bir NATO üyesi. Bazıları onu öyle görmüyor ama o, ittifakın güçlü bir üyesi. Evet, muhtemelen (Erdoğan’ı) çok mutlu edecek bir şey yapacağım” dedi. ABD Başkanı, Türkiye’nin askeri gücüne dikkat çekerek “İnsanlar Türkiye’nin askeri açıdan ne kadar büyük olduğunu bilmiyor. Erdoğan sayesinde çok güçlü bir ordusu var” değerlendirmesinde bulundu.
Trump, Ankara’daki zirveye katılma kararını da doğrudan Erdoğan’a bağladı. ABD Başkanı, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’a duyduğum saygıdan dolayı gidiyorum. Zirve Türkiye’de, Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenmeseydi, gideceğimi sanmıyorum” ifadelerini kullandı.
Kongre süreci
Reuters’a konuşan kaynaklara göre yönetim, satışı önümüzdeki günlerde netleştirerek Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Kongre’ye resmi bildirimde bulunmaya hazırlanıyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks’in, gayriresmi inceleme sürecinde pakete itiraz ettiği aktarıldı.
Türkiye’nin 2019’da Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerini almasının ardından ABD, Ankara’yı F-35 programından çıkarmış ve CAATSA kapsamında yaptırım uygulamıştı. Kongre’deki bu yöndeki hassasiyet, 2024’te F-16 savaş uçaklarının satışına onay verilmesine rağmen kısmen sürüyor.
Motor tedariki ve üretim takvimi
2016’da başlatılan KAAN programı, Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 filosunu kademeli olarak ikame etmeyi hedefliyor. İlk uçuşunu Şubat 2024’te gerçekleştiren uçağın erken üretim blokları, GE’nin F110-GE-129 motorlarına bağımlı durumda.
Türkiye, ilk sözleşme kapsamında 10 motoru teslim aldı; 80 motorluk takip siparişine ilişkin görüşmeler ABD yönetimiyle sürüyor. Ankara, 2028-2029’a kadar yaklaşık 20 “Blok 10” uçağı teslim almayı, seri üretimi ise 2030’lu yıllarda planlıyor.
Türkiye uzun vadede yerli motora geçmeyi amaçlıyor. TUSAŞ Motor Sanayii’nin (TEI) geliştirdiği TF35000 motorunun ileri bloklarda kullanılması öngörülüyor; ancak sistemin olgunlaşmasının yıllar alması bekleniyor.
Zirve öncesi denklem
Motor satışı, hem KAAN programının seri üretim takvimi hem de Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimali açısından kritik bir eşik oluşturuyor. ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, aralık ayında Trump ile Erdoğan arasındaki yakın ilişkinin, konuya dair yaklaşık 10 yıldır yapılmış en verimli görüşmelere zemin hazırladığını söylemişti.
Türk Dışişleri Bakanlığı, Reuters’ın sorularına yorum yapmaktan kaçındı. Zirve öncesinde Ankara ile Washington arasında hem KAAN motorlarını hem de F-35 dosyasını kapsayan bir “paket çözümün” masada olduğu değerlendiriliyor.
