ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşta 4. gün: ABD ve İsrail’n 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlayan gerilim Lübnan’a da sıçradı. İsrail, ülkenin güneyinde Hizbullah hedefleri olduğunu söylediği noktalara saldırılar düzenliyor. Beyaz Saray’da konuşan ABD Başkanı Trump, “Hedeflerimizi tahminimizden daha erken başarıyoruz, büyük saldırı dalgası yolda” dedi.
Bugün öne çıkan gelişmeler
- Macron: Fransa, Charles de Gaulle Uçak Gemisini Akdeniz’e Konuşlandırdı
- İngiliz F-35’ler Ürdün, Irak ve Katar Üzerinde İHA Düşürdü
- İngiltere Güney Kıbrıs’a Savaş Gemisi Gönderiyor
- BBC Farsça: Kum’daki Uzmanlar Meclisi Binası Hedef Alındı
- İsrail, Güney Lübnan’daki Onlarca Köy İçin Yeni Tahliye Emri Yayınladı
- Hizbullah: Güney Lübnan’da İsrail Merkava Tankını Vurduk
- BAE: İran Saldırılarında 3 Ölü, 68 Yaralı
- Riyad’daki ABD Büyükelçiliğinde Patlama Sesi Sonrası Yangın Çıktı
- İran’dan Hürmüz Boğazı Uyarısı: “Geçmeye Çalışan Gemileri Ateşe Veririz
- İsrail’in Lübnan’a Yönelik Saldırılarında 52 Kişi Hayatını Kaybetti
- Katar: İran’dan Gelen İki Su-24 Uçağı Düşürüldü
Katar: İran’dan Fırlatılan Balistik Füze Al Udeid Hava Üssü’nü Vurdu
Katar, İran’dan fırlatılan iki balistik füzenin ülkeyi hedef aldığını ve bunlardan birinin ABD güçlerinin konuşlu bulunduğu Al Udeid Hava Üssü’ne isabet ettiğini açıkladı. Yetkililer, saldırıda can kaybı yaşanmadığını bildirdi.
Füze Saldırısının Detayları
Katar Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, İran’dan ateşlenen iki balistik füzenin tespit edildiği belirtildi. Açıklamaya göre füzelerden biri hava savunma sistemleri tarafından başarıyla önlendi, diğer füze ise Doha’nın güneybatısında bulunan Al Udeid Hava Üssü’ne isabet etti.
Saldırıdan kısa süre önce, başkent Doha yakınlarında bir dizi patlama sesi duyulduğu bildirildi.
Katar’dan Güvenlik Mesajı
Savunma Bakanlığı açıklamasında, Katar Silahlı Kuvvetleri’nin ülkenin egemenliğini korumak için gerekli tüm yetkilere sahip olduğu vurgulandı.
Bakanlığın açıklamasında şu ifadeler yer aldı:“Silahlı kuvvetlerimiz, devletin ve topraklarının egemenliğini korumak ve muhafaza etmek için tam yetkiye sahiptir. Ülkemize yönelik her türlü tehdide karşı kararlılıkla mücadele edilecektir.”
Yetkililer, saldırıya rağmen herhangi bir can kaybının yaşanmadığını ve güvenlik durumunun kontrol altında olduğunu belirtti.
Macron: Fransa, Charles de Gaulle Uçak Gemisini Akdeniz’e Konuşlandırdı
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkesinin son saatlerde Akdeniz’e ek askeri unsurlar konuşlandırdığını ve Fransız Donanması’nın amiral gemisi olan Charles de Gaulle uçak gemisinin bölgeye gönderildiğini açıkladı.
Macron, Fransa’nın füzeleri ve insansız hava araçlarını önlemek amacıyla Rafale savaş uçakları, hava savunma sistemleri ve hava radarları konuşlandırdığını söyledi.
Körfez Ülkeleriyle Dayanışma Mesajı
Fransa’nın Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün ve Irak ile savunma anlaşmaları bulunduğunu hatırlatan Macron, Paris’in bu ülkelerle “dayanışma göstereceğini” vurguladı.
Açıklamalar, Orta Doğu’da artan güvenlik gerilimi ve karşılıklı saldırıların sürdüğü bir dönemde geldi.
Lübnan ve İsrail’e Çağrı
Macron, Lübnan’da Hizbullah ile İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) arasındaki çatışmaların yeniden alevlenmesine de değindi.
Hizbullah’ın İsrail’e yönelik saldırısını “büyük bir hata” olarak nitelendiren Macron, İsrail’i kuzey komşusuna karşı kara harekâtı başlatmaması konusunda uyardı.
Bölgesel Dengeler
Charles de Gaulle uçak gemisinin Akdeniz’e konuşlandırılması, Fransa’nın bölgedeki caydırıcılık kapasitesini artırma hamlesi olarak değerlendiriliyor. Paris, hem müttefiklerini destekleme hem de gerilimin daha geniş bir savaşa dönüşmesini önleme mesajı vermeye çalışıyor.
İngiliz F-35’ler Ürdün, Irak ve Katar Üzerinde İHA Düşürdü
İngiltere Savunma Bakanlığı (MoD), İngiliz F-35 savaş uçaklarının Ürdün, Irak ve Katar hava sahasında düşman insansız hava araçlarını düşürdüğünü açıkladı.
Bakanlık, söz konusu görüntü ve video kayıtlarını resmi internet sitesinde yayımladı. Açıklamada, İngiliz F-35’lerin aktif bir operasyon sırasında ilk kez hava hedefi imha ettiği belirtildi.
İlk Operasyonel Hava İmhası
Bakanlık, İngiliz kuvvetlerinin “koordineli savunma eyleminin bir parçası olarak bölgedeki ortaklarını aktif biçimde savunduğunu” ifade etti.
F-35 Lightning II, düşük görünürlük (stealth) özellikleri sayesinde radar tarafından tespit edilmesi ve izlenmesi zor olacak şekilde tasarlanmış beşinci nesil çok rollü savaş uçağı olarak biliniyor.
Bölgesel Güvenlik Bağlamı
İngiliz F-35’lerin operasyonu, Orta Doğu’daki artan güvenlik gerilimi ortamında gerçekleştirildi. Londra yönetimi, müttefik ülkelerle birlikte entegre hava ve füze savunma çerçevesinde hareket ettiğini vurguladı.
Bakanlık, operasyonun ayrıntılarına ve düşürülen İHA’ların türüne ilişkin ek bilgi paylaşmadı.
İngiltere Güney Kıbrıs’a Savaş Gemisi Gönderiyor
Başbakanlık Ofisi (Downing Street), İngiltere’nin Güney Kıbrıs’taki üslerini korumak amacıyla “önemli düzeyde savunma kapasitesi” konuşlandırdığını açıkladı.
Başbakanın resmi sözcüsü, İngiltere’nin Güney Kıbrıs’taki hava üssünü korumak için bir savaş gemisi konuşlandırabileceğine ilişkin haberler hakkında yorum yapmaktan kaçınarak, “Operasyonel güvenlik nedeniyle kuvvet hareketleri veya belirli operasyonlar hakkında spekülasyon yapmayacağız” dedi.
Sözcü, bölgede radar sistemleri, hava savunma unsurları ve F-35 Lightning II savaş uçaklarının bulunduğunu belirterek, bunun Kıbrıs’taki İngiliz üsleri için güçlü bir savunma kapasitesi sağladığını ifade etti.
Destroyer Seçeneği Değerlendiriliyor
John Healey, adadaki RAF Akrotiri üssünü hedef alan bir dizi düşmanca insansız hava aracı saldırısının ardından Kraliyet Donanması’na ait bir destroyerin Doğu Akdeniz’e gönderilmesini değerlendiriyor.
Savunma kaynakları, Portsmouth’ta bulunan HMS Duncan’ın konuşlandırılmasının tartışıldığını, ancak alternatif olarak diğer iki muhripten birinin de gönderilebileceğini belirtti.
HMS Duncan’ın özellikle insansız hava araçlarına karşı savunma kabiliyetiyle öne çıktığı ve yakın zamanda Galler açıklarında drone sürüsü senaryosunu içeren bir tatbikata katıldığı bildirildi. Geminin operasyonel hazırlık seviyesi ise net değil.
Yaklaşık 30 knot hızla seyreden bir destroyerin Portsmouth’tan Güney Kıbrıs’a ulaşmasının 5 ila 7 gün sürebileceği belirtiliyor.
Akrotiri’ye Drone Saldırıları
Pazartesi günü Şahid tipi bir insansız hava aracının Akrotiri’nin hava savunmasını aşarak piste çarptığı ve küçük çaplı hasara yol açtığı bildirildi. Aynı gün içinde iki İHA daha önlendi.
Güney Kıbrıslı kaynaklar, piste çarpan İHA’nın Lübnan’dan, Hizbullah kontrolündeki bir bölgeden havalanmış olabileceğini öne sürdü. Ancak bu bilgi İngiltere Savunma Bakanlığı tarafından doğrulanmadı.
İlk saldırının ardından Akrotiri çevresinde yaşayan sivillere sığınmaları tavsiye edilirken, güvenlik önlemleri kapsamında bazı askeri personel ailelerinin üs dışına taşındığı belirtildi.
“Geç Kalındı” Eleştirisi
İngiltere’nin Moskova eski savunma ataşesi John Foreman, ABD’nin İran’a yönelik operasyon öncesinde askeri varlığını açık biçimde artırdığına dikkat çekerek, Londra’nın Doğu Akdeniz’e bir savaş gemisi göndermekte geç kaldığını savundu.
Foreman, “Şu anda bir destroyer göndermeyi düşünmek, aslında çoktan bölgede olması gerektiğini gösteriyor” dedi.
Bölgesel Konuşlanma
Güney Kıbrıslı yetkililere göre Fransa adaya bir fırkateyn ve İHA savunma sistemi göndermeyi kabul etti. Almanya’dan da destek talebinde bulunulduğu ve bunun değerlendirildiği bildirildi.
Buna karşın, Orta Doğu’da hâlihazırda konuşlu büyük bir Kraliyet Donanması savaş gemisi bulunmuyor. Bölgedeki tek İngiliz deniz unsuru, Bahreyn’de konuşlu mayın avcısı HMS Middleton.
BBC Farsça: Kum’daki Uzmanlar Meclisi Binası Hedef Alındı
BBC Persian, İsrail’in İran’ın Kum kentinde bulunan Uzmanlar Meclisi binasını hedef aldığını bildirdi. Olayla ilgili İranlı yetkililerden henüz resmi bir doğrulama gelmedi.
Uzmanlar Meclisi, İran’da merkezi başkent Tahran dışında bulunan tek anayasal devlet kurumu olarak biliniyor. Kurum, ülkenin en üst düzey dini ve siyasi makamı olan rehberi seçme ve gerektiğinde görevden alma yetkisine sahip.
Mevcut İran lideri Ali Khamenei’in halefini belirleme yetkisi de bu meclise ait.
Hizbullah: Güney Lübnan’da İsrail Merkava Tankını Vurduk
Hizbullah, savaşçılarının Lübnan’ın güneyindeki Kfarshouba tepelerinde bir İsrail Merkava tankını vurduğunu açıkladı. Açıklama, Lübnan-İsrail sınır hattında artan çatışmaların ortasında geldi.
Grup tarafından yapılan yazılı açıklamada, Samaqa bölgesinde “uygun silahlar” kullanılarak hedef alınan tankın doğrudan isabet aldığı iddia edildi.
Merkava, İsrail ordusunun ana muharebe tankı olarak biliniyor ve sınır hattında aktif görev yapıyor.
İsrail’den Resmi Doğrulama Yok
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), söz konusu saldırı ya da olası kayıplara ilişkin henüz resmi bir doğrulama yapmadı.
Son haftalarda sınır hattında karşılıklı topçu atışları, hava saldırıları ve tanksavar füze saldırıları artış gösterirken, taraflar arasındaki gerilim bölgesel bir çatışmaya dönüşme riski taşıyor.
İsrail, Güney Lübnan’daki Onlarca Köy İçin Yeni Tahliye Emri Yayınladı
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Hizbullah’a yönelik operasyonlarını sürdürürken, Lübnan’ın güneyindeki 50 köy ve yerleşim yeri için yeni tahliye emri yayımladı.
IDF Sözcüsü Avichay Adraee, Salı günü X platformunda paylaştığı mesajda, tahliye edilmesi istenen yerleşim yerlerinin listesini yayımladı ve sivillere evlerini terk etmeleri çağrısında bulundu.
IDF açıklamasında, “Hizbullah’ın faaliyetleri, İsrail Savunma Kuvvetleri’ni ona karşı sert şekilde harekete geçmeye zorluyor. Size zarar verme niyetimiz yok” ifadeleri kullanıldı.
1 Kilometre Uyarısı
İsrail ordusu, etkilenen bölgelerde yaşayanlara köylerinden en az 1.000 metre uzaklaşmaları talimatını verdi. Açıklamada, Hizbullah tesislerinin yakınında bulunan sivillerin “hayatlarını tehlikeye attığı” uyarısında bulunuldu.
Ayrıca Beyrut’un güney banliyösü Haret Hreik için daha önce yapılan tahliye emri yinelenirken, yakın çevredeki ikinci bir banliyö için de yeni bir uyarı yayımlandı.
Tahliyeler Genişliyor
Bu son adım, IDF’nin Pazartesi sabahı 52 köy için benzer bir tahliye emri yayımlamasının ardından geldi. Böylece iki gün içinde tahliye çağrısı yapılan yerleşim sayısı 100’ü aştı.
Hizbullah ile İsrail arasındaki gerilim, Kasım 2024’te ABD arabuluculuğunda sağlanan ateşkese rağmen sürüyor. İsrail, Hizbullah’ı ateşkesi ihlal etmekle suçlarken, grup bu iddiaları reddediyor.
BAE: İran Saldırılarında 3 Ölü, 68 Yaralı
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Abdulnasser Mohammed al-Humaidi, Salı günü yaptığı açıklamada, İran’ın ülkeye yönelik saldırılarında şu ana kadar üç kişinin hayatını kaybettiğini, 68 kişinin ise hafif yaralandığını bildirdi.
Al-Humaidi, saldırıların başlamasından bu yana BAE hava savunma sistemlerinin toplam 812 İran insansız hava aracını (İHA) tespit ettiğini söyledi. Bu İHA’lardan 755’inin engellendiğini, 57’sinin ise ülke topraklarına isabet ettiğini belirtti.
Balistik Füze Saldırıları
Sözcüye göre İran ayrıca 186 balistik füze fırlattı. BAE hava savunma sistemleri bu füzelerden 172’sini havada imha etti. 13 füze denize düşerken, bir füze ülke topraklarına isabet etti.
Yetkililer, hava savunma sistemlerinin yüksek oranda önleme başarısı sağladığını vurgularken, saldırıların ardından hasar tespit ve güvenlik önlemlerinin sürdüğünü açıkladı.
Riyad’daki ABD Büyükelçiliğinde Patlama Sesi Sonrası Yangın Çıktı
Konuya yakın üç kaynak, Salı sabahı erken saatlerde Riyad’daki ABD büyükelçiliği kompleksinde yüksek bir patlama sesi duyulduğunu ve ardından alevlerin görüldüğünü söyledi.
ABD Dışişleri Bakanlığı’na ait bir iç uyarıya göre, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki ABD Büyükelçiliği’ne yönelik çoklu insansız hava aracı (İHA) saldırısı, ana ofis binasının çatısının bir bölümünün çökmesine ve binanın dumanla dolmasına yol açtı.
Uyarıda, “Büyükelçilik binası dumanla kaplı durumda ve çatısının bir kısmı çöktü” ifadelerine yer verildi. Mesajda, tesisin “yapısal hasar” gördüğü ve personelin “yerinde sığınmaya devam ettiği” belirtildi.
Resmi Açıklamalar Çelişiyor
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD Büyükelçiliği’ne yönelik iki İHA saldırısının “sınırlı bir yangın ve küçük çaplı maddi hasar” ile sonuçlandığını bildirmişti. Ancak Dışişleri Bakanlığı’nın iç yazışması, ilk raporlara kıyasla daha ciddi hasara işaret ediyor.
Saldırının, İran’ın düzenlediği şüpheli bir drone operasyonu olduğu belirtiliyor. Olay, ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail’in desteğiyle İran’a karşı geniş çaplı bir bombardıman kampanyası başlatmasının ardından meydana geldi.
Bölgesel Güvenlik Uyarıları
İran, son günlerde bölgedeki ABD üsleri ile Washington’un Arap ve İsrail müttefiklerine yönelik misilleme saldırıları gerçekleştirdiğini duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığı, gereksiz personeli bölgeden tahliye ederken, Amerikan vatandaşlarına Orta Doğu’daki bir düzineden fazla ülkeden ayrılmaları çağrısında bulundu.
Salı günü Riyad’daki ABD Büyükelçiliği Riyad, “yakın bir füze ve İHA saldırısı tehdidi” nedeniyle vatandaşları Suudi Arabistan’ın doğusundaki Dhahran kentindeki ABD Konsolosluğu’na gitmemeleri konusunda uyardı.
Büyükelçilik tarafından yayımlanan mesajda, “Derhal en alt katta ve pencerelerden uzak bir yerde siper alın. Dışarı çıkmayın” ifadeleri kullanıldı.
Gerilim Tırmanıyor
Washington yönetimi, İran’a yönelik operasyonların ardından ABD çıkarlarına yönelik saldırıların sürebileceğini öngörüyor. Riyad’daki hasarın boyutu ve diplomatik güvenlik önlemleri, bölgedeki gerilimin yeni bir aşamaya girdiğine işaret ediyor.
İran’dan Hürmüz Boğazı Uyarısı: “Geçmeye Çalışan Gemileri Ateşe Veririz”
İran Devrim Muhafızları Başkomutanı’nın danışmanı İbrahim Cabbari, devlet televizyonunda yayımlanan konuşmasında, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemilerin hedef alınabileceğini söyledi.
Cabbari, boğazın “kapalı” olduğunu savunarak, İran’ın bu geçişe izin vermeyeceğini ifade etti. Ayrıca Amerikalıların “bölgenin petrolüne susamış” olduğunu öne sürerek, İran’ın bölgedeki petrol boru hatlarını hedef alabileceğini ve ihracata izin vermeyeceğini dile getirdi.
İran medyası da daha önce boğazın kapatıldığını ve geçmeye çalışan gemilere ateş açılacağını bildirmişti.
CENTCOM: Boğaz Kapalı Değil
Ancak Reuters’ın aktardığına göre, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmadığını açıkladı. Washington’dan yapılan açıklama, küresel enerji piyasalarında oluşabilecek paniği sınırlamayı amaçlayan bir mesaj olarak değerlendirildi.
Küresel Enerji Arzı Açısından Kritik Geçiş Noktası
Hürmüz Boğazı, Umman ile İran arasında yer alıyor ve Basra Körfezi’ni Umman Körfezi üzerinden Arap Denizi’ne bağlıyor. En dar noktasında yaklaşık 33 kilometre genişliğinde olan boğazda, gemi geçiş koridorları her iki yönde yaklaşık 3 kilometre genişliğinde.
Analitik şirket Vortexa’nın verilerine göre, geçen yıl günlük ortalama 20 milyon varilden fazla ham petrol, kondensat ve yakıt bu geçiş noktasından taşındı. Bu miktar, dünya toplam petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine karşılık geliyor.
OPEC üyeleri Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak, ham petrol ihracatlarının büyük bölümünü bu rota üzerinden özellikle Asya pazarlarına gönderiyor. Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçılarından biri olan Katar da LNG sevkiyatlarının neredeyse tamamını Hürmüz Boğazı’ndan gerçekleştiriyor.
Piyasalarda Endişe Artıyor
Tahran’dan gelen açıklamalar ve Washington’un yalanlaması, küresel enerji arz güvenliği ve deniz ticareti açısından kritik öneme sahip olan boğazın statüsüne ilişkin belirsizliği artırdı. Bölgedeki gerilimin sürmesi halinde petrol fiyatlarında dalgalanma ve sigorta maliyetlerinde artış yaşanabileceği değerlendiriliyor.
Beyaz Saray’dan İran Mesajı: “Büyük Dalga Henüz Gelmedi”
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında İran’a yönelik askeri operasyonun planlanandan daha hızlı ilerlediğini söyledi.
Operasyonun başlangıçta dört ila beş haftalık bir takvimle planlandığını belirten Trump, “Şu anda belirlediğimiz zaman çizelgesinin önündeyiz. Gerekirse daha da uzatabiliriz” dedi.
“Nükleer İran Tolere Edilemez”
Trump, nükleer silaha sahip bir İran’ın Orta Doğu ve ABD için “tolere edilemez bir tehdit” oluşturacağını savundu. İran’ın sınırları dışında silahlı grupları destekleme kapasitesini hedef aldıklarını belirten Trump, “İran artık terörist orduları silahlandıramayacak, finanse edemeyecek ve yönetemeyecek” ifadelerini kullandı.
“Büyük Dalga Henüz Gelmedi”
Trump, basın toplantısından kısa süre önce CNN’e verdiği demeçte ise operasyonun henüz tam kapasiteyle yürütülmediğini öne sürdü.
“Elimizde dünyanın en güçlü ordusu var ve onu kullanıyoruz” diyen Trump, “Daha sert şekilde saldırmaya başlamadık. Büyük dalga henüz gelmedi. Büyük saldırı çok yakında geliyor” ifadelerini kullandı.
Bölgesel Gerilim Artıyor
Washington’dan gelen açıklamalar, İran ile ABD arasındaki gerilimin daha da tırmanabileceği yönündeki beklentileri artırdı. Operasyonun kapsamı ve süresine ilişkin net bir takvim paylaşılmazken, Beyaz Saray askeri baskının devam edeceği mesajını verdi.
