SON GELİŞMELER
- ABD–İspanya Gerilimi Tırmanıyor: Trump Ticari İlişkileri Kesmekle Tehdit Etti
- Trump: ABD Donanması Hürmüz Boğazı’nda Tankerlere Eşlik Edecek
- Macron: Fransa, Charles de Gaulle Uçak Gemisini Akdeniz’e Konuşlandırdı
- İngiliz F-35’ler Ürdün, Irak ve Katar Üzerinde İHA Düşürdü
- İngiltere Güney Kıbrıs’a Savaş Gemisi Gönderiyor
ABD–İspanya Gerilimi Tırmanıyor: Trump Ticari İlişkileri Kesmekle Tehdit Etti
ABD Başkanı Donald Trump, İspanya’nın ABD ordusunun İran’a yönelik operasyonlar için askeri üslerini kullanmasına izin vermeyi reddetmesinin ardından Madrid yönetimine karşı ticaret ambargosu uygulayabileceğini söyledi.
Trump’ın açıklamaları, NATO müttefikleri arasında yeni bir diplomatik gerilim yaratma potansiyeli taşıyor.
“İspanya Çok Kötü Davrandı”
Trump, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile yaptığı görüşme sırasında gazetecilere konuşarak İspanya’yı sert sözlerle eleştirdi.
Trump, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’e İspanya ile ekonomik ilişkilerin gözden geçirilmesi talimatı verdiğini belirterek şunları söyledi:“İspanya çok kötü davrandı. İspanya ile tüm ticareti kesebiliriz. Onlarla hiçbir ilişkimiz olsun istemiyoruz.”
Trump ayrıca, gerekirse Madrid’e karşı ambargo uygulama yetkisine sahip olduğunu savundu. “İspanya ile ilgili tüm işleri durdurma hakkım var. Ambargolar… İstediğim her şeyi yapabilirim ve bunu İspanya’ya da uygulayabiliriz.”
ABD, İspanya’daki Bazı Uçaklarını Çekti
ABD ile İspanya arasındaki gerilim, Madrid’in İran’a yönelik operasyonlar için ülkesindeki üslerin kullanılmasına izin vermeyeceğini açıklamasıyla başladı.
Bu kararın ardından ABD ordusu, güney İspanya’daki Rota ve Morón askeri üslerinde bulunan 15 uçağı başka üslere kaydırdı. Taşınan uçaklar arasında havada yakıt ikmal tankerleri de bulunuyor.
Savunma Harcamaları Tartışması
Trump, açıklamalarında NATO içinde süren savunma harcamaları tartışmasına da değindi. Washington yönetimi, NATO üyelerinin savunma bütçelerini GSYİH’nin yüzde 5’i seviyesine çıkarmasını talep ediyor.
Trump, İspanya’nın bu çağrıya uymayı reddeden ülkelerden biri olduğunu belirterek Madrid’i eleştirdi.
ABD Hukukuna Göre Ambargo Mümkün mü?
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında başkanın ambargo uygulama yetkisine sahip olduğunu söyledi. Bessent, ABD Ticaret Temsilciliği ve Ticaret Bakanlığı’nın İspanya’ya yönelik olası ticari yaptırımlar konusunda inceleme başlatacağını belirtti.
Ancak bazı hukuk uzmanları, böyle bir adımın uygulanmasının zor olabileceğini ifade ediyor. New York Üniversitesi hukuk profesörü Peter Shane, ambargo için İspanya’nın ABD’ye karşı “olağandışı ve olağanüstü bir tehdit” oluşturduğunun ilan edilmesi gerektiğini vurguladı.
Shane şu değerlendirmede bulundu: “İspanya’nın, İran’a yönelik bir saldırı için topraklarındaki hava üslerinin kullanılmasına izin vermemesi, ABD ulusal güvenliği açısından ‘olağandışı ve olağanüstü bir tehdit’ olarak değerlendirilebilir mi? Bunu anlamak zor.”
İspanya’dan İlk Yanıt
İspanyol hükümeti yaptığı açıklamada, ABD’nin özel şirketlerin özerkliğini, uluslararası hukuku ve Avrupa Birliği ile ABD arasındaki ticaret anlaşmalarını dikkate alması gerektiğini vurguladı.
Madrid yönetimi ayrıca, olası bir ticaret ambargosunun etkilerini sınırlamak için gerekli ekonomik araçlara sahip olduğunu ve serbest ticaret ile uluslararası ekonomik işbirliğini sürdürmeye kararlı olduğunu belirtti.
ABD–İspanya Ticaret İlişkileri
ABD Nüfus Sayımı Bürosu verilerine göre, ABD 2025 yılında İspanya ile ticarette üst üste dördüncü yıl fazla verdi.
- ABD’nin İspanya’ya ihracatı: 26,1 milyar dolar
- ABD’nin İspanya’dan ithalatı: 21,3 milyar dolar
- Ticaret fazlası: 4,8 milyar dolar
ABD’nin İspanya’ya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı son yıllarda önemli ölçüde arttı.
İspanya ise dünyanın en büyük zeytinyağı ihracatçılarından biri olup ABD’ye otomobil parçaları, çelik ve kimyasallar ihraç ediyor.
NATO İçinden Baskı
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, savunma harcamaları konusunda Avrupa ülkeleri içinde de İspanya’ya baskı yapıldığını söyledi.
Merz, NATO içinde yüzde 3 ila yüzde 3,5 savunma harcaması hedefi konusunda Madrid’i ikna etmeye çalıştıklarını belirtti.
Sanchez ile Trump Arasındaki Siyasi Gerilim
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, son dönemde Washington yönetimiyle bir dizi konuda görüş ayrılığı yaşıyor.
Madrid yönetimi, İsrail’e silah taşıyan bazı gemilerin İspanya limanlarına demirlemesine izin vermemesi gibi politikalar nedeniyle de Trump yönetiminin tepkisini çekmişti.
Kaynak: Reuters
Trump: ABD Donanması Hürmüz Boğazı’nda Tankerlere Eşlik Edecek
ABD Başkanı Donald Trump, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerine askeri eskort sağlamaya başlayacağını açıkladı. Açıklama, Orta Doğu’da artan gerilim ve enerji piyasalarındaki dalgalanma ortamında geldi.
Tankerlere Askeri Koruma Planı
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD Donanması’nın “mümkün olan en kısa sürede” Hürmüz Boğazı’nda seyreden petrol tankerlerine eşlik etmeye başlayacağını belirtti.
Trump mesajında şu ifadeleri kullandı:“Ne olursa olsun, ABD dünyaya enerji akışının serbestçe devam etmesini sağlayacaktır. ABD’nin ekonomik ve askeri gücü dünyadaki en büyük güçtür. Daha fazla eylem gelecek.”
Bu açıklama, Körfez bölgesinde enerji güvenliği konusundaki endişelerin arttığı bir dönemde yapıldı.
Petrol Fiyatlarında Hızlı Yükseliş
ABD ve İsrail’in üç gün önce İran’a yönelik saldırı başlatmasının ardından bölgede gerilim hızla tırmandı. Bu gelişmelerin etkisiyle küresel petrol fiyatları yüzde 15’in üzerinde yükseldi.
Enerji piyasaları, özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimali ve Körfez’deki petrol ve gaz tesislerine yönelik olası saldırılar nedeniyle yeni arz kesintilerinden endişe ediyor.
Hürmüz Boğazı’nın Stratejik Önemi
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Küresel petrol sevkiyatının önemli bir bölümü bu dar su yolundan geçiyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek herhangi bir askeri gerilim, küresel enerji piyasaları üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.
Katar: İran’dan Fırlatılan Balistik Füze Al Udeid Hava Üssü’nü Vurdu
Katar, İran’dan fırlatılan iki balistik füzenin ülkeyi hedef aldığını ve bunlardan birinin ABD güçlerinin konuşlu bulunduğu Al Udeid Hava Üssü’ne isabet ettiğini açıkladı. Yetkililer, saldırıda can kaybı yaşanmadığını bildirdi.
Füze Saldırısının Detayları
Katar Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, İran’dan ateşlenen iki balistik füzenin tespit edildiği belirtildi. Açıklamaya göre füzelerden biri hava savunma sistemleri tarafından başarıyla önlendi, diğer füze ise Doha’nın güneybatısında bulunan Al Udeid Hava Üssü’ne isabet etti.
Saldırıdan kısa süre önce, başkent Doha yakınlarında bir dizi patlama sesi duyulduğu bildirildi.
Katar’dan Güvenlik Mesajı
Savunma Bakanlığı açıklamasında, Katar Silahlı Kuvvetleri’nin ülkenin egemenliğini korumak için gerekli tüm yetkilere sahip olduğu vurgulandı.
Bakanlığın açıklamasında şu ifadeler yer aldı:“Silahlı kuvvetlerimiz, devletin ve topraklarının egemenliğini korumak ve muhafaza etmek için tam yetkiye sahiptir. Ülkemize yönelik her türlü tehdide karşı kararlılıkla mücadele edilecektir.”
Yetkililer, saldırıya rağmen herhangi bir can kaybının yaşanmadığını ve güvenlik durumunun kontrol altında olduğunu belirtti.
Macron: Fransa, Charles de Gaulle Uçak Gemisini Akdeniz’e Konuşlandırdı
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkesinin son saatlerde Akdeniz’e ek askeri unsurlar konuşlandırdığını ve Fransız Donanması’nın amiral gemisi olan Charles de Gaulle uçak gemisinin bölgeye gönderildiğini açıkladı.
Macron, Fransa’nın füzeleri ve insansız hava araçlarını önlemek amacıyla Rafale savaş uçakları, hava savunma sistemleri ve hava radarları konuşlandırdığını söyledi.
Körfez Ülkeleriyle Dayanışma Mesajı
Fransa’nın Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün ve Irak ile savunma anlaşmaları bulunduğunu hatırlatan Macron, Paris’in bu ülkelerle “dayanışma göstereceğini” vurguladı.
Açıklamalar, Orta Doğu’da artan güvenlik gerilimi ve karşılıklı saldırıların sürdüğü bir dönemde geldi.
Lübnan ve İsrail’e Çağrı
Macron, Lübnan’da Hizbullah ile İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) arasındaki çatışmaların yeniden alevlenmesine de değindi.
Hizbullah’ın İsrail’e yönelik saldırısını “büyük bir hata” olarak nitelendiren Macron, İsrail’i kuzey komşusuna karşı kara harekâtı başlatmaması konusunda uyardı.
Bölgesel Dengeler
Charles de Gaulle uçak gemisinin Akdeniz’e konuşlandırılması, Fransa’nın bölgedeki caydırıcılık kapasitesini artırma hamlesi olarak değerlendiriliyor. Paris, hem müttefiklerini destekleme hem de gerilimin daha geniş bir savaşa dönüşmesini önleme mesajı vermeye çalışıyor.
İngiliz F-35’ler Ürdün, Irak ve Katar Üzerinde İHA Düşürdü
İngiltere Savunma Bakanlığı (MoD), İngiliz F-35 savaş uçaklarının Ürdün, Irak ve Katar hava sahasında düşman insansız hava araçlarını düşürdüğünü açıkladı.
Bakanlık, söz konusu görüntü ve video kayıtlarını resmi internet sitesinde yayımladı. Açıklamada, İngiliz F-35’lerin aktif bir operasyon sırasında ilk kez hava hedefi imha ettiği belirtildi.
İlk Operasyonel Hava İmhası
Bakanlık, İngiliz kuvvetlerinin “koordineli savunma eyleminin bir parçası olarak bölgedeki ortaklarını aktif biçimde savunduğunu” ifade etti.
F-35 Lightning II, düşük görünürlük (stealth) özellikleri sayesinde radar tarafından tespit edilmesi ve izlenmesi zor olacak şekilde tasarlanmış beşinci nesil çok rollü savaş uçağı olarak biliniyor.
Bölgesel Güvenlik Bağlamı
İngiliz F-35’lerin operasyonu, Orta Doğu’daki artan güvenlik gerilimi ortamında gerçekleştirildi. Londra yönetimi, müttefik ülkelerle birlikte entegre hava ve füze savunma çerçevesinde hareket ettiğini vurguladı.
Bakanlık, operasyonun ayrıntılarına ve düşürülen İHA’ların türüne ilişkin ek bilgi paylaşmadı.
İngiltere Güney Kıbrıs’a Savaş Gemisi Gönderiyor
Başbakanlık Ofisi (Downing Street), İngiltere’nin Güney Kıbrıs’taki üslerini korumak amacıyla “önemli düzeyde savunma kapasitesi” konuşlandırdığını açıkladı.
Başbakanın resmi sözcüsü, İngiltere’nin Güney Kıbrıs’taki hava üssünü korumak için bir savaş gemisi konuşlandırabileceğine ilişkin haberler hakkında yorum yapmaktan kaçınarak, “Operasyonel güvenlik nedeniyle kuvvet hareketleri veya belirli operasyonlar hakkında spekülasyon yapmayacağız” dedi.
Sözcü, bölgede radar sistemleri, hava savunma unsurları ve F-35 Lightning II savaş uçaklarının bulunduğunu belirterek, bunun Kıbrıs’taki İngiliz üsleri için güçlü bir savunma kapasitesi sağladığını ifade etti.
Destroyer Seçeneği Değerlendiriliyor
John Healey, adadaki RAF Akrotiri üssünü hedef alan bir dizi düşmanca insansız hava aracı saldırısının ardından Kraliyet Donanması’na ait bir destroyerin Doğu Akdeniz’e gönderilmesini değerlendiriyor.
Savunma kaynakları, Portsmouth’ta bulunan HMS Duncan’ın konuşlandırılmasının tartışıldığını, ancak alternatif olarak diğer iki muhripten birinin de gönderilebileceğini belirtti.
HMS Duncan’ın özellikle insansız hava araçlarına karşı savunma kabiliyetiyle öne çıktığı ve yakın zamanda Galler açıklarında drone sürüsü senaryosunu içeren bir tatbikata katıldığı bildirildi. Geminin operasyonel hazırlık seviyesi ise net değil.
Yaklaşık 30 knot hızla seyreden bir destroyerin Portsmouth’tan Güney Kıbrıs’a ulaşmasının 5 ila 7 gün sürebileceği belirtiliyor.
Akrotiri’ye Drone Saldırıları
Pazartesi günü Şahid tipi bir insansız hava aracının Akrotiri’nin hava savunmasını aşarak piste çarptığı ve küçük çaplı hasara yol açtığı bildirildi. Aynı gün içinde iki İHA daha önlendi.
Güney Kıbrıslı kaynaklar, piste çarpan İHA’nın Lübnan’dan, Hizbullah kontrolündeki bir bölgeden havalanmış olabileceğini öne sürdü. Ancak bu bilgi İngiltere Savunma Bakanlığı tarafından doğrulanmadı.
İlk saldırının ardından Akrotiri çevresinde yaşayan sivillere sığınmaları tavsiye edilirken, güvenlik önlemleri kapsamında bazı askeri personel ailelerinin üs dışına taşındığı belirtildi.
“Geç Kalındı” Eleştirisi
İngiltere’nin Moskova eski savunma ataşesi John Foreman, ABD’nin İran’a yönelik operasyon öncesinde askeri varlığını açık biçimde artırdığına dikkat çekerek, Londra’nın Doğu Akdeniz’e bir savaş gemisi göndermekte geç kaldığını savundu.
Foreman, “Şu anda bir destroyer göndermeyi düşünmek, aslında çoktan bölgede olması gerektiğini gösteriyor” dedi.
Bölgesel Konuşlanma
Güney Kıbrıslı yetkililere göre Fransa adaya bir fırkateyn ve İHA savunma sistemi göndermeyi kabul etti. Almanya’dan da destek talebinde bulunulduğu ve bunun değerlendirildiği bildirildi.
Buna karşın, Orta Doğu’da hâlihazırda konuşlu büyük bir Kraliyet Donanması savaş gemisi bulunmuyor. Bölgedeki tek İngiliz deniz unsuru, Bahreyn’de konuşlu mayın avcısı HMS Middleton.
